CREATE ACCOUNT

FORGOT YOUR DETAILS?

Gelir Ve İkame Etkisi

by / Perşembe, 09 Şubat 2012 / Published in Mikro İktisat Dersleri, Tüketici Davranışları Teorisi

Gelir ve ikame etkisi
Bir malın fiyatı değiştiğinde ortaya çıkan gelir ve ikame etkisi ayrıştırması işlenmiştir. Bu yayında, hicks yaklaşımı ve slutsky yaklaşımı ile ayrı ayrı ele alınıp ikame etkisi, gelir etkisi ve toplam etki düşük mal, giffen mal, normal mal ayrımlarına da gidilerek mikro iktisat kpss a grubu sınavında önemli bir yere sahip bölüm sizlere grafik yardımları ile açıklanmıştır.

Gelir etkisi ne demektir? Tüketicinin parasal geliri sabit iken, malın fiyatı düşünce tüketicinin reel geliri (satın alma gücü) artar. Bu nedenle söz konusu maldan daha fazla satın almasına gelir etkisi denir.

İkame etkisi ne demektir? Tüketicinin, malın fiyatı düştüğünde diğer mallara göre ucuzlayan maldan daha çok satın almasına denir. Ucuzlayan mal görece pahalı hale gelen mallar yerine ikame edilmektedir. Gelir ve ikame etkisi’nin işareti normal mal ve düşük mal için farklı olmaktadır.

1) İkame etkisi→ normal mal ve düşük mal için →daima→ negatif işaretlidir. Yani arkadaşlar, malın fiyatı düşünce talep edilen miktar, ikame etkisi nedeni ile mutlaka artmaktadır.

2) Gelir etkisi→ normal mal için→ negatif işaretli→ düşük mal için→ pozitif işaretlidir.

Düşük malın fiyatı düştüğünde talep edilen miktarın artıp atmayacağı bu malın giffen mal olup olmadığı ile ilgilidir. Bu husus kesinlikle gözden kaçmamalıdır. Çünkü her giffen mal düşük mal olurken her düşük mal giffen mal değildir.

Giffen mal dışında kalan pek çok mal olan düşük mallarda gelir etkisi ikame etkisinden küçüktür. Bu yüzden malın fiyatı düşünce talep edilen miktar artmaktadır. Giffen mallarda ise, gelir etkisi ikame etkisinden büyüktür. Bu durunda malın fiyatı düşünce talep edilen miktar düşmektedir.

Normal talep yasasına ters düşen bu duruma giffen paradoksu denir. Giffen paradoksu ortaya çıkmasının en büyük sebebi bu malların tüketici bütçesinde ki yerinin büyük oluşudur. Gelir etkisi ikame etkisinden büyük ise, söz konusu mal giffen mal olurken, talep eğrisi pozitif eğimlidir.

Talep Eğrisinin Pozitif Eğimli Olabilmesi Koşulu Nedir?
Cevap: O malın hem düşük ve gelir etkisinin ikame etkisinden büyük olması gereklidir.
Herhangi bir malın fiyat değişikliğinde ortaya çıkan etki olan gelir ve ikame etkisi ayrıştırmasına aşağıda Hicks yaklaşımı ve daha sonra Slutsky yaklaşımı ile ele alınmıştır. Bu yaklaşımların daha kolay anlaşılabilmesi için aşağıda Hicsk ve Slutsky yaklaşımı karşılaştırmalı olarak önünüze sunulmuştur.

Hicsk Yaklaşım

  1. John Hicks tarafından geliştirilmiştir.
  2. Gelir ve ikame etkisi ayrıştırır.
  3. Reel gelir artışını geri almak için fayda düzeyinin başlangıç düzeyinde sabit olduğunu varsayar.
  4. İkame etkisi nedeni ile fiyatı düşen maldan daha fazla satın alırken aynı kayıtsızlık eğrisi üzerinde kalınır.
  5. Hicks yaklaşımı fiyat ve miktar rakamlarının yanı sıra farksızlık paftasının da bilinmesini  gerekli kılar.
  6. Hicks analizinde gelir ve ikame etkisi geometriksel olarak gösterimi yapılmıştır.

Slutsky Yaklaşımı

  1. Eugen Slutsky tarafından geliştirilmiştir.
  2. Gelir ve ikame etkisi ayrıştırır.
  3. Reel gelir artışını geri alabilmek için nominal gelirin satın alma gücünün başlangıç düzeyinde sabit olduğunu varsayar.
  4. İkame etkisi nedeni ile fiyatı düşen maldan daha fazla alınırken, ilk kayıtsızlık eğrisinden daha fazla fayda sağlayan daha yukarıda bir kayıtsızlık eğrisi üzerinde kalınır.
  5. Piyasanın fiyat ve miktar verilerinden yararlanılarak gelir ve ikame etkisi hesaplanır.
  6. Slutsk analizi, gelir ve ikame etkisi matematiksel eşitlik olarak ayırmıştır.

 Hicsk Yaklaşımı: Bu yaklaşıma göre reel geliri sabitlemenin yolu, tüketiciyi ilk fayda düzeyinde sabitlemek tir. Bunun nasıl olabileceğini bir grafik yardımıyla açıklamaya çalışalım.

Başlangıçta tüketici A noktasında dengede iken, x malının fiyatı düştüğünde KL bütçe doğrusu sağa kayar (kl1);böylelikle farksızlık eğrisi de kayar ve denge C noktasında oluşur. Bu arada x talebi de artmış x3 olmuştur. x1 ve x3 ’e  toplam etki adını vermekteyiz.

Peki, gelir ve ikame etkisi ayrıştırmak için hangi yorumları ve grafikte çizilen hangi noktaları görmeliyiz?
  • Yeni bütçe doğrusuna paralel ancak u2 farksızlık eğrisine teğet olan telafi edilmiş bütçe doğrusu elde edilir.
  • Yeni bütçe doğrusunun eğimi değişmediği için buradaki reel gelir düzeyi aynı kalacaktır.
  • Tüketici bu durumda B noktasında dengeye gelecek ve x malı talebi de x2 ye çıkacaktır. İşte bu talepteki x1 -x2 kadarlık artış ikame etkisi olurken; geriye kalan x2-x3  gelir etkisi olacaktır. Buradaki x1 -x3 toplam etkidir.
  • Bu etkiyi ayrıştırmanın pratik faydası denge noktalarından hareketle alışılmış ve telafi edilmiş talep eğrilerinin elde edilmesidir. Toplam etki dikkate alınarak
  • A ve C noktalarına denk gelen x malı birleştirilerek alışılmış(düzeltilmemiş) Marshallgil talep eğrisi elde edilir. A ve B noktalarındaki x malı miktarlarında fiyat ve miktar eksenine taşındığında ise telafi edilmiş (düzeltilmiş) Hicksgill talep eğrileri elde edilmektedir.
  • Telafi edilmiş talep eğrisi daima ikame etkisine yer verdiği için negatif eğimli olarak karşımıza çıkar. Ayrıca telafi edilmiş talep eğrisine bakılarak bu malın düşük bir mal olup olmadığını anlamamız da mümkündür.
  • Eğer, alışılmış talep eğrisi, telafi edilmiş talep eğrisinden fiyat değişikliği gerçekleştikten sonra daha üstündeyse ise bu mal normal bir maldır.
  • Yani, telafi edilmiş talep eğrisi daha dik ise mal normal maldır. Normal mal için alışılmış talep eğrisinin daha yatık olmasının nedeni; gelir etkisinin de negatif olmasıdır. Normal mal için ikame ve gelir etkisi ayrıştırılması  grafikte gösterilmiştir.

Şimdi alışılmış ve telafi edilmiş talep eğrilerini düşük mal ve giffen mal için açıklamaya çalışalım.

Yukarıdaki grafiklerde gördüğünüz gibi; sözüne ettiğimiz mal Düşük mal ise telafi edilmiş talep eğrisi daha yatık olacak yani alışılmış talep eğrisinin üstünde seyredecektir. Zaten düşük mal için gelir etkisi pozitiftir, talebi azaltıcı bir etki yapmaktadır. Ancak Düşük mal için gelir etkisi ikame etkisi küçük olduğu için her iki talep eğrisi yine negatif eğimlidir. Bunun tersi durum yani; gelir etkisi ikame etkisi büyük olsa idi telafi edilmiş talep eğrisi yine yatık iken, alışılmış talep eğrisi pozitif eğimli olacaktır. Çünkü sözü edilen mal artık Giffen maldır.

Slutsky Yaklaşımı; 

İkame ve gelir değişmesi yaşandıktan sonra kayan yeni bütçe doğrusuna paralel ve ilk denge noktasından geçen (A noktası) yeni bütçe doğrusu yani telafi edilmiş doğru çizilir. Artık reel gelir aynıdır, başlangıçtaki mal bileşimi satın alınabilmektedir. Gelir etkisinin ayrıştırılmasının diğer bir yolu, reel geliri başlangıç düzeyinde tutmaktadır. Bu yaklaşımda, fiyat toplam etki x1 – x3 kadar’dır. x1 – x2 ikame etkisi, x2-x3 gelir etkisidir. Normal mal için talep eğrisi yine Hicksgil talepten daha yatıktır. Gelir etkisi pozitif ise yani Giffen mal söz konusu ise, alışılmış talep eğrisi daha dik olacaktır.

ARKADAŞLAR TOPLAMDA 3665 ÖZGÜN YAKLAŞIK SORU İLE; MİKRO, FARKLI İKTİSAT OKULLARI, PARA-BANKA-KREDİ, KAMU MALİYESİ, AVRUPA BİRLİĞİ, ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR VE SORUNLARI, ULUSLARARASI İKTİSAT, TÜRKİYE EKONOMİSİ SORU HAPI VE KONU ANLATIMI İLE SİZ SEVGİLİ ÖĞRENCİLERİME TANITIM AMACI İLE PTT KARGO KAPIDA ÖDEME İLE SADECE 50 TL OLARAK BELİRLEDİK. BU ARADA OLUMLU YORUMLARINI GERİ BİLDİRİMİNİ GEREK BURDAN GEREK BANA MESAJ İLE YAPAN ARKADAŞLARIMA TEKRARDAN ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM.

 iLETİŞİM: https://www.facebook.com/nevin.s.ulus 

Gelir Ve İkame Etkisi

TOP Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.