CREATE ACCOUNT

FORGOT YOUR DETAILS?

Ekonomik istikrar program çeşitleri

by / Pazartesi, 10 Eylül 2012 / Published in Ekonomik İstikrar Politikaları, Makro İktisat Dersleri

Ekonomik istikrar program çeşitleri

Dünya ekonomileri, zaman zaman içsel ve dışsal faktörlerden ötürü ekonomik istikrarsızlık yaşayabilirler. Bu yayınımızda da ekonomide bozulan dengeleri yeniden sağlayabilmek için çeşitli istikrar programları ele alınacaktır. Ekonomik istikrar program çeşitleri Ortodoks, Heterodoks ve IMF tipi politikalar çerçevesinde anlatılmıştır.

1-Ortodoks İstikrar Politikası

Bu program dahilinde incelenecek politikalar, talep yönlü ve arz yönlü olarak 2 grupta incelenir. Arz yönlü politikalar mikro kökenli ekonomik özellikleri kapsarken, talep yönlü politikalar makro ekonomik özellikleri kapsamaktadır.

  1. Talep yönlü politikalar, toplam talebi kısmaya yönelik olup sıkı para, maliye ve kredi politikalarını kapsar.
  2. Arz yönlü politikalar ise, mal ve hizmet arzını arttırmayı hedefleyen politikalardır.

Bu politikaların hedeflerini özetleyecek olursak; 

Monopoller, vergi ve sübvansiyon politikaları, ticaret kısıtlamaları, uygun fiyat ve kur politikaları, üretim araçlarını daha etkin kullanma, kapasite arttırma hedefleri, yatırım-tasarruf teşvikleri, eğitim ve teknolojik gelişme, yeni kapasite oluşturma ve uzun dönem tam kapasite dengesini kurma hedefleri olarak bilinmelidir.

Ekonomik istikrar program çeşitleri arasında yer alan 

Ortodoks politikalarını sıralarsak;

  1. Kamu harcamalarının azaltılması,
  2. Gelirlerin arttırılması,
  3. Para  arzının daraltılması,
  4. Ticaret engellerinin kaldırılması şeklinde olacaktır.

Heterodoks İstikrar Politikası :

Daha çok idari yöntemlere ağırlık verilir. Gelirler politikası izlenir. Ücret ve fiyatlar dondurulur. Ortodoks politika yeterli gelmiyorsa, bu politikaya geçilir. Heterodoks yaklaşımda uygulanan şok tedbirler, hiper-enflasyon sürecinde etkili olur. Enflasyonun hızlanarak arttığı bir ekonomide aşamalı politikalar etkili olmaz. Bu süreçte; Fiyat ve ücretlerin dondurulmasının yanında sabit kur, güçlü mali reform ve özerk Merkez Bankası şeklinde önlemler yerinde olacaktır.

IMF Tipi İstikrar Politikası

Ekonomik istikrar program çeşitleri olan IMF tipi istikrar politikasında; maliye, para, ve kur politikaları uygulanır. Asıl amaç dış ticaret açığına neden olan talep fazlasını ortadan kaldırmaktır.

Kur politikası:  Devalüasyon uygulaması(kur ayarlaması) ile ihracatı arttırmak, ödemeler dengesini iyileştirmek, reel gelirin düşürülmesi ile toplam talebi kısarak kaynak dağılımın değişmesini sağlayabilmektir.

Maliye politikası: bütçe açığını kapamak, toplam talebi düşürmek ve açığın para basmadan kapatılmasını sağlamak için uygulanan politikalardır. Bu politikalar; vergileri arttırmak, kamu harcamalarını kısmak, sübvansiyonları kısmak ve kit ürünlerine zam yapmak şeklinde uygulama alanı bulmaktadır.

Para politikası: Para ve kredi hacmi genişlemesini kontrol altına alabilmek için sıkı para politikaların uygulanıp, faiz oranlarının arttırılması ve böylece sermaye çıkışını önlemeye dönük politikalardır. Bu politikalar; dolaysız yada dolaylı yoldan araçlar ile yapılabilir. Ancak ekonomiye verdiği ciddi daralma sebebi ile  dolaysız araçlara değil, dolaylı araçlara başvurulur. Çünkü dolaysız uygulamalar, bankaların verecekleri kredilere  faiz oranlarını direkt kontrol edebilme imkanı verdiği için  daralmanın boyutları derinden hissedilir. Bu yüzden açık piyasa işlemleri, zorunlu rezerv oranları ve ikinci kırdırma (reeskont kredisi)  dolaylı araçları  daha avantajlı olacaktır.

Ticaret Politikası

Ekonomik istikrar program çeşitleri içinde yer alan heterodoks politikaların içinde değerlendirilmesi gerekli başka bir politika aracı ise; Ticaret politikasıdır.

Ticaret politikası;

İstikrar sağlanması için tarifelerin düşürülmesi, ihracat teşviklerinin kaldırılması ve sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi gibi liberal ticaret politikaları önerilerinden oluşur.

Ortodoks olsun, Heteredoks politikalar olsun talep yönlü politikaları önerirken IMF tipi politikalar ise arz yönlü politikaları  bünyesinde barındırır. Kaynak kullanımında etkinlik, üretimi arttırma gibi amaçlarda belirlenir.

IMF tipi uygulamaları kabul eden bir ülke, stand-by anlaşmasında belirlenen performans hedeflerine uyum sağlamayı garanti etmek zorundadır.

Bu hedefler; kamu kesimi borçlanma gereği, enflasyon artışı, kur hedefi, cari açık gibi göstergelerden oluşur.

Bunun yanında birde Merkez Bankası rezervlerinde minimum artış ve kamunun Merkez Bankasından borçlanmasının sınırlandırılması yer alır.  Programın birinci hedefi ödemeler dengesi sorununu çözmek, ikincisi ise enflasyonu düşürmektir.

Ekonomik istikrar program çeşitleri yukarıda detaylı bir şekilde anlatılmıştır.

 

TOP Copy Protected by Chetans WP-Copyprotect.